lichess.org
Donate
voordeel in de opening

eigen partij

Taktiek uit eigen partijen

ChessTactics
Taktische stellingen oefenen, maar dan uit je eigen partijen.

Iets wat ik probeer vol te houden, is om taktische momenten uit mijn partijen te bundelen in een databank om te oefenen. De reden is dat ik zo taktische motieven train die vaker dan niet kunnen voorkomen in de openingen en middenspelen die ik speel. Ik leg zo’n gemiste momenten ook graag voor aan de schakers waarmee ik vaak mails uitwissel – dit keer dus in artikelformaat. Lichess biedt trouwens ook zo’n mogelijkheid: je kan taktische stellingen trainen per opening.

Het gebruik van taktische stellingen uit eigen partijen heeft natuurlijk ook het voordeel dat je die partijen beter onthoudt – en die links in je geheugen worden zo versterkt. Ja, het is leerrijk om taktische stellingen van schaakservers (chess.com en lichess als de twee voornaamste) te spelen, of uit boeken met taktische stellingen uit partijen (The Woodpecker Method als meest bekende recente exponent). Die sites en boeken bevatten vaak “basistaktieken” – de grondslagen die nu tot het arsenaal behoren van elke speler. Het is zeker geen slechte methode, maar eigen partijen onder het vergrootglas houden, lijkt me een mooie aanvulling.

Onderstaande voorbeelden (uit één enkele partij) heb ik uit het lopende ligakampioenschap. Ik heb altijd graag ligatornooien gespeeld: de verplaatsingen zijn beperkt, het is heel vaak een gemoedelijke sfeer (de vaste klanten komen jaarlijks wel terug), en met uitzondering van enkele ronden, heb je bijna altijd een tegenstander van gelijkwaardige sterkte. In de liga Antwerpen had ik zondag ll weer zo’n partij rijk aan kantelmomenten. Ik geef telkens eerst het diagram, eronder de oplossing.

Het begon al in de opening. Wit speelt en krijgt groot voordeel.

wit speelt en krijgt voordeel

Zwart rokeert hier en ik overwoog even c4-c5, maar vond het nog te vroeg om mijn stelling nu al in een plooi te leggen. Stockfish (SF16) vindt dat allemaal larie en apekool en stelt gewoon dat c4-c5 zeer goed is, in elk geval veel beter dan het zwakke Le2 dat ik op het bord bracht.

In de tweede stelling zit er weer iets in. Ik zag de goede zet, maar besloot nog even te wachten – dus: wit speelt de juiste zet.

wit speelt en krijgt voordeel

Hier vond ik e5-e6 te vroeg; ik wou eerst ontwikkelen met Pf3 en als zwart Pxe5 speelt, dan rokeer ik en is mijn ontwikkeling OK (daarmee nog niet mijn stelling). SF16 vindt daarentegen dat nu e5-e6 de beste zet is (ik speelde het pas na Pf3 Pc6 e6 fxe6 0-0.

Stelling nr 3 dan: zwart speelde net Lc8-d7 – wat is hier mis mee?

wit speelt en krijgt voordeel

Wel, wit kan hier heel goed a3 spelen, met de dreiging b4. Zwart heeft een mooi vluchtveld voor Pc5 afgenomen en heeft het moeilijk de meubelen droog te houden. Het is behoorlijk complex (lees: SF16 vindt dit allemaal evident), maar het was beter dan wat ik gespeeld heb.

Stelling nr 4: wit staat in de verdrukking, maar kan hier een mooi tussenzetje spelen om een groot deel van zijn problemen op te lossen.

wit speelt en krijgt voordeel

Met d5-d6 kan wit de positie van Lf6 ondermijnen. In plaats daarvan speelde ik Tb1, om dreigingen te creëren op de zevende rij. Hier kan ik me wel beroepen op een behoorlijke tijdnood die me parten speelde.

Stelling nr 5. Wit speelde hier een slechte zet (Lf3?), maar wat is (veel) beter?

wit speelt en vermijdt nadeel

Het betere Tc1 dreigt verdubbeling op de zevende rij, de pion op d5 is voorlopig taboe door de penning op de zwarte koning (zwart kan wel slaan met de dame, maar dan moet de toren op de vierde rij blijven (of zwart zijn koning uit de penning halen)). Ik had hier het geluk dat na Lf3 e4 Ld1, wit nu vanop b3 weer de penning kan gebruiken.

Stelling nr 6 Dit was misschien wel mijn grootste kans op meer dan een halfje. Zwart speelde Dd5-d3? Wit speelt en wint, ik zeg niets meer.

Wit speelt en wint

Wit speelt: 43.dxe7! Het is wat rekenwerk om alle hoofdvarianten door te rekenen (Dxa6, Dxf1, Dxd7, Te8), maar alles wint. Mijn tijdnood was hier voorbij, maar ik had hier al meer dan de helft van het extra half uur opgebrand en koos dan maar voor het veilige 43.Le2.

Zes stellingen uit één partij (en dan heb ik nog niet de gemiste kansen voor zwart toegelicht, want zwart stond de halve partij op voordeel – zie figuur hieronder; de groene balk is het moment van stelling 6) – niet al mijn partijen zijn zo’n rollercoasters, maar je hebt al snel per partij een stelling of 2-3 waar iets taktisch te leren valt.

partijverloop

Iets anders wat je hieruit kan leren is dat openingen de partij niet in een definitief stramien leggen – zoals altijd geldt nog steeds het oude adagio: taktiek is 99% van winst of verlies in het schaken. Blijven oefenen, jongens en meisjes – en vooral de kalmte en objectiviteit bewaren tijdens de partij.

PS ik volgde middelbaar in de periode van de “voorkeurspelling”, waarbij woorden als tactiek en taktiek werden gewikt en gewogen wat het moest worden. Ik zie dat mijn Word commentaar heeft bij taktiek, maar beschouw mijn spelling dan maar als de miseducation of ...me

PPS Ik geef het toe: dit is een beetje frustratie van mij afschrijven :-)